คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 210/2569

ย่อ / หลักกฎหมาย

1คดีที่นาย ส. ผู้ฟ้องคดี ยื่นฟ้องผู้อำนวยการการเลือกตั้งประจำองค์การบริหารส่วนจังหวัดราชบุรี ที่ 1 คณะกรรมการการเลือกตั้ง ที่ 2 ผู้ถูกฟ้องคดี ความว่า ผู้ฟ้องคดียื่นสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกองค์การบริหารส่วนจังหวัดราชบุรี แต่ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 แจ้งว่าผู้ฟ้องคดีเป็นผู้ไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกองค์การบริหารส่วนจังหวัดราชบุรี เนื่องจากมีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 50 (10) แห่งพระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ. 2562 และมีประกาศไม่รับสมัครผู้ฟ้องคดีเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้ง ผู้ฟ้องคดียื่นคำร้องคัดค้านคำสั่งของผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2 วินิจฉัยและมีคำสั่งยกคำร้อง คำวินิจฉัยและคำสั่งของผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมาย ขอให้ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งเพิกถอนคำสั่งไม่รับสมัครผู้ฟ้องคดีเป็นผู้มีสิทธิรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกองค์การบริหารส่วนจังหวัดราชบุรี ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองให้การทำนองเดียวกันว่า การพิจารณาวินิจฉัยและคำสั่งของผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองชอบด้วยกฎหมาย ขอให้ยกฟ้อง ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2 ยื่นคำร้องโต้แย้งเขตอำนาจศาลว่า คดีนี้เป็นกรณีการอุทธรณ์คำวินิจฉัยของผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2 ตามมาตรา 55 แห่งพระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ. 2562 อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม ศาลปกครองเพชรบุรีเห็นว่า เมื่อผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองใช้อำนาจวินิจฉัยลักษณะต้องห้ามในการสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัดของผู้ฟ้องคดี อันเป็นการใช้อำนาจตามกฎหมายระดับพระราชบัญญัติที่มีผลกระทบต่อสถานภาพแห่งสิทธิของบุคคล จึงเป็นคำสั่งทางปกครอง กรณีจึงเป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับการที่หน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐกระทำการโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 9 วรรคหนึ่ง (1) แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลปกครอง ศาลอุทธรณ์ภาค 7 เห็นว่า คดีนี้เป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่และใช้อำนาจของคณะกรรมการการเลือกตั้งอันเป็นผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพทางการเมืองของบุคคลที่จะเป็นผู้แทนของประชาชนตามหลักประชาธิปไตย และเป็นข้อพิพาทเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่และใช้อำนาจของคณะกรรมการการเลือกตั้งให้ดำเนินการจัดให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น คดีจึงอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม คณะกรรมการพิจารณาแล้วเห็นว่า ผู้ฟ้องคดียื่นฟ้องผู้อำนวยการการเลือกตั้งประจำองค์การบริหารส่วนจังหวัดราชบุรี ที่ 1 คณะกรรมการการเลือกตั้ง ที่ 2 ผู้ถูกฟ้องคดี ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐ ตามมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 ซึ่งประเด็นแห่งคดีเป็นเรื่องผู้ฟ้องคดีโต้แย้งคัดค้านคำวินิจฉัยของผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 และที่ 2 กรณีไม่รับสมัครผู้ฟ้องคดีเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัดราชบุรี ตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ. 2562 บทบัญญัติมาตรา 55 ให้สิทธิผู้สมัครที่ไม่มีชื่อในประกาศรายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้ง แล้วคณะกรรมการการเลือกตั้งมีคำวินิจฉัยให้ถอนชื่อออกจากรายชื่อผู้สมัครเพราะเหตุไม่มีสิทธิรับเลือกตั้งตามมาตรา 56 แห่งพระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ. 2562 คำวินิจฉัยของคณะกรรมการการเลือกตั้งตามมาตรา 55 วรรคหนึ่ง ซึ่งตามมาตรา 56 วรรคท้าย บัญญัติให้การอุทธรณ์คำวินิจฉัยดังกล่าวต้องยื่นต่อศาลอุทธรณ์หรือศาลอุทธรณ์ภาค คดีจึงอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม